tohum, torf ve işçilik yatırımınız ziyan olmasın.
hem tarlada hızlı tutunma sağlayın hem müşteri memnuniyetini artırın.
1
Üretimin ilk fireleri genellikle tohum yatağında başlar. Bu sorunlar sadece tohumun genetik kalitesiyle değil, tohumun yatakla kurduğu etkileşimle de doğrudan ilgilidir.
Özellikle fide yetiştiriciliğinde tohum kaynaklı en büyük kayıp nedenidir. Tohum yatağında veya torfta bulunan Pythium, Rhizoctonia ve Fusarium gibi fungal etmenler, çimlenme aşamasındaki zayıf dokuyu çürüterek tohumun toprak yüzeyine çıkamadan ölmesine (çıkış öncesi çökerten) veya çıktıktan hemen sonra devrilmesine neden olur.
Tohumun çimlenme yüzdesi yüksek olsa bile çimlenme enerjisi (eşzamanlı ve güçlü çıkış yapabilme yeteneği) düşük olabilir. Fidan yetiştiriciliğinde (özellikle sert çekirdeklilerde) katlama (stratifikasyon) veya kabuk aşındırma (skarifikasyon) işlemlerinin yetersiz yapılması tohumun uyanamamasına yol açar.
Fidecilikte kullanılan tohumların üzerindeki fungisit/insektisit kaplamalarının fitotoksik etki yaratması veya tohum etrafında faydalı mikrobiyal faaliyetin başlamasını geciktirmesi çıkış kayıplarına neden olur.
2
Tohum çimlendikten sonra bitkinin hayatta kalması, kılcal köklerin büyüme ortamına (torf, kokopit, perlit veya toprak) ne kadar hızlı ve güçlü tutunduğuna bağlıdır.
Köklerin viyole veya fidan tüpüne tutunabilmesi için ortamda kök salgılarını (eksüda) işleyecek ve besin elementlerini bitkinin alabileceği forma dönüştürecek yararlı mikrobiyal floranın eksikliği büyük bir sorundur. Kök etrafında biyolojik bir kalkan oluşmadığında, bitki strese girer ve kök atımını durdurur.
Viyol içindeki torfun pH değerinin çok düşük veya yüksek olması, tuzluluğun (EC) bitki toleransını aşması kök uçlarının yanmasına neden olur. Kök ucu yanan fide viyole tutunamaz.
Aşırı ve düzensiz sulama, viyol veya fidan tüpü içindeki makro gözenekleri suyla doldurarak köklerin oksijensiz kalmasına yol açar. Oksijen alamayan kök gelişimi durur. Fidanlarda ise küçük tüplerde uzun süre bekletilme sonucu "kök kıvrılması" veya "kazık kök deformasyonu" oluşur, bu fidanlar toprağa şaşırtıldığında asla sağlıklı tutunamaz.
Erken dönemde hücre bölünmesini ve köklenmeyi sağlayan en önemli element fosfordur. Düşük sıcaklıklarda veya uygun olmayan pH koşullarında fosforun bitki tarafından alınamaması, kök gelişimini doğrudan durdurur.
3
Kök sisteminde yaşanan her sorun, bitkinin toprak üstü aksamına (sürgün ve yapraklara) doğrudan yansır. Soluk, cılız ve cansız yapraklar genellikle kökün görevini yapamadığının son göstergesidir.
Viyole tam tutunamamış zayıf bir kök sistemi, yukarıdaki yapraklara yeterli su, Azot, Magnezyum ve Demir taşıyamaz. Klorofil sentezi yavaşlar, yapraklar sararır (kloroz), matlaşır ve cansız bir görünüm alır.
Gündüz-gece arası yüksek sıcaklık farkları, sulama suyunun soğuk olması veya seradaki düşük nem, fidelerin stomalarını kapatmasına neden olur. Fotosentez durduğu için yaprak ayası genişleyemez, bitki bodur ve cılız kalır.
Özellikle tüplü fidanlarda, kökten başlayan ancak gövdeye doğru ilerleyen iletim demeti tıkanıklıkları (kök boğazı çürüklükleri veya Verticillium gibi etmenler) suyun yapraklara ulaşmasını engeller. Bu durum yapraklarda pörsüme, kurumalar ve gelişme geriliği olarak kendini belli eder.
Fide seralarında yetersiz ışıklanma veya viyollerin çok sık dizilmesi, bitkinin ışığa ulaşmak için ince, uzun ve zayıf bir gövde yapmasına (etiyolasyon) neden olur. Bu fidelerin yaprakları zayıf, açık yeşil ve cansızdır; araziye şaşırtıldıklarında rüzgar ve güneş yanıklığına karşı çok dirençsiz olurlar.
Proverim, Tarım ve Orman Bakanlığı tescilli, Bacillus bakterileri içeren mikrobiyal gübredir. İçeriğindeki Bacillus türleri toprakta doğal olarak yaşayan faydalı bakterilerdir. Viyolde köke yerleşir, fidenin kök bölgesini canlı tutar.
Bacillus bakterileri kökün büyümesini uyaran doğal maddeler üretir. Kök daha çok saçak verir, viyolü daha iyi sarar.
Bacillus ile yapılan tohum ve fide denemelerinde çimlenmenin ve fidenin ilk gelişiminin desteklendiği bildirilmiştir.
Toprakta bağlı duran fosforun çözünmesine yardımcı olur, bazı Bacillus türleri bitkiye azot desteği sağlar. Verdiğiniz gübrenin köke ulaşmasına yardımcı olur.
Tuzlu su, sıcak ve kuraklık gibi zor koşullarda bitkinin kendi dayanıklılığını destekler, fidenin dengeli gelişmesine katkı sağlar.
1
Tohumun toprak veya torf ile ilk buluştuğu an, en savunmasız olduğu dönemdir. Ekim öncesi tohumların Bacillus bakterileri ile kaplanması, tohumun etrafında mikrobiyal bir zırh oluşturur.
Bakteriler tohumun etrafını hızla sararak çökerten (Pythium, Fusarium) gibi fungal hastalıklara yer bırakmaz. Hastalık etmenlerinin tohumu çürütmesi engellenir, böylece tohum kaynaklı fireler en aza iner.
Bacillus türleri, tohumun uyanmasını sağlayan enzimler ve bitki gelişim düzenleyicileri (özellikle gibberellik asit benzeri salgılar) üretir. Bu sayede tohum dormansisi (uykusu) hızlıca kırılır, çimlenme eşzamanlı, hızlı ve çok daha güçlü gerçekleşir.
2
Çimlenen tohumun hayatta kalması için ortamı (torf/kokopit) hızla kavraması gerekir. Viyol veya fidan tüplerine damlama, daldırma veya pülverizasyon yoluyla yapılan Bacillus uygulamaları, doğrudan kök bölgesini (rizosfer) hedef alır.
Bacillus bakterileri doğal yolla İndol Asetik Asit (IAA) üreterek kılcal kök oluşumunu inanılmaz derecede teşvik eder. Yoğun kılcal kök atan fide, viyol içindeki torfa veya fidan tüpüne sıkıca tutunur, şaşırtma (dikim) sırasındaki kök dağılma riskini ortadan kaldırır.
Erken dönem kök gelişimi için hayati olan ancak ortamda kilitli kalan fosfor, bakteriler (özellikle Bacillus megaterium) tarafından çözülerek bitkinin alabileceği forma dönüştürülür. Kökler besine kolay ulaştığı için bitki strese girmez, viyol içinde boğulmaz veya duraksamaz.
3
Kök sistemi güçlendikten sonra bitkinin toprak üstü (sürgün, dal, yaprak) gelişimini desteklemek için yapraktan (foliar) Bacillus uygulaması devreye girer.
Yaprak yüzeyine tutunan bakteriler, havadaki serbest azotu fikse ederek veya bitkinin ortamdaki azotu çok daha verimli kullanmasını sağlayarak doğrudan bir azot desteği sunar. Bu durum bitkinin klorofil sentezini artırır.
Artan klorofil ve hızlanan fotosentez sayesinde yapraklar açık/soluk yeşil halden; koyu, parlak ve etli bir forma geçer. İletim demetleri güçlenir, gövde çapı kalınlaşır. Fide etiyolasyona (ince uzun ve zayıf uzama) uğramaz, fidanlar ise daha güçlü sürgünler verir.
Bakteriler yaprak ayasında ince bir biyofilm tabakası oluşturarak hem güneş yanıklığı gibi abiyotik streslere karşı koruma sağlar hem de yaprak hastalıklarının (külleme, mildiyö vb.) girişini fiziksel olarak engeller.
Araştırmalar, Bacillus'un fidelikte uygulandığında fide gelişimini hızlandırdığını gösteriyor. Bir araştırmada fidelikte Bacillus uygulanan biber fideleri tarlada daha iyi tutundu; yalnızca dikimden sonra yapılan uygulamada fayda daha sınırlı kaldı. Kök topağıyla birlikte tarlaya geçen bakteriler, fidenin yeni toprağa alışmasına destek olur.
Fideliğinize ne kadar gerekir? Hesaplayın →Proverim, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından lisanslı ve tescilli bir mikrobiyal gübre ürünüdür.
Proverim’in içeriğinde yer alan Bacillus türü faydalı bakteriler spor formda bulunur. Bu özellik sayesinde ürün, uygun saklama koşulları sağlandığında uzun süre canlılığını ve etkinliğini koruyabilir.
Üründe kullanılan kaplama teknolojisi, bakterilerin uygulama sonrasında dış çevre koşullarına karşı daha dayanıklı kalmasına destek olur. Böylece faydalı mikroorganizmalar ortamda daha uzun süre aktif kalabilir ve biyolojik dengenin desteklenmesine katkı sağlar.
Proverim, toprakta faydalı mikrobiyal yaşamı destekleyerek kök gelişimine, besin elementlerinin bitki tarafından daha etkin kullanılmasına ve bitkinin gelişim sürecinin daha dengeli ilerlemesine katkı sağlar.
500 ml Proverim / 2,5 Litre Su(100 kg tohum için)
Su ile homojen şekilde karıştırılır. Tohumların tamamına eşit gelecek şekilde püskürtülür. Tohumlar gölgede kısa süre kurutulduktan sonra ertesi gün ekimi yapılır.
2 Litre Proverim / 200 Litre Su(100 kg torf için)
Ekim öncesinde torfa veya viyollere püskürtülerek hafif şekilde nemlendirilir. Faydalı Bacillus bakterilerinin yetiştirme ortamına yerleşmesi ve kök bölgesinde erken kolonizasyon oluşturması desteklenir.
1 Litre Proverim / 200 Litre Su(Maksimum 200 Viyol)
Fide kök bölgesine topraktan uygulanır. Tohum çıkışından (çimlenmeden) ortalama 7–15 gün sonra yapılması tavsiye edilir.
1 Litre Proverim / 300 Litre Su(Maksimum 250 Viyol)
Fidelerin yaprak yüzeyine homojen şekilde püskürtülerek uygulanır. Fidelerin sağlıklı gelişimini ve ortam adaptasyonunu destekler.
1 Litre Proverim / 300 Litre Su(Maksimum 250 Viyol)
Dikim veya satıştan 5–7 gün önce uygulanır. Fidelerin canlılığını destekler, dikim sonrası oluşabilecek transplantasyon (şaşırtma) stresini azaltır ve tarlaya adaptasyonu kolaylaştırır.
Viyol sayınızı girin; dozaj programına göre her aşamada gereken miktar hesaplansın.
📌Önemli Not: Bu uygulama programı genel tavsiye niteliğindedir. Bitkinin türüne, gelişim durumuna, yetiştirme koşullarına, çevresel faktörlere ve saha gözlemlerine bağlı olarak uygulama zamanı, dozajı ve uygulama şekli teknik değerlendirme doğrultusunda revize edilebilir.
Kimyasal gübreden en az 1 hafta, bakırlı ürünlerden en az 10 gün sonra uygulayın. Fideliğinize uygun doz ve program için ziraat mühendisimize danışın.
Alt yapraklardan başlayan sararma çoğu zaman beslenmeyle ilgilidir: harçtaki besin bitmiştir ya da kök besini alamıyordur. Soğuk ve sürekli ıslak harçta kök azotu ve fosforu zor alır. Tuzlu sulama suyu ve seranın aşırı ısınması da sararmayı artırır. İlk gerçek yapraktan sonra dengeli besleyin, harcı sırılsıklam bırakmayın. Sararmayla birlikte leke görüyorsanız ziraat mühendisine danışın.
Fide az ışıkta ve sıcak gecede ışığa doğru uzar; gövde incelir, boğum araları açılır. Sık dizilmiş tepsiler, fazla su ve fazla azot da uzamayı artırır. Örtüyü temiz tutun, tepsileri seyrek dizin, gece sıcaklığını gündüzden düşük tutun, sulamayı ve azotu kısın. Fideyi viyolde gereğinden uzun bekletmemek için ekimi sevkiyat tarihine göre planlayın.
Tohumun çimlenmesi için aynı anda nem, hava ve uygun sıcaklık bulması gerekir. Harç soğuksa çimlenme yavaşlar ve dağılır; sırılsıklamsa tohum havasız kalır; kurursa çimlenme durur. Fazla derin ekim, sıkıştırılmış harç ve eski tohum da çıkışı bozar. Harcı eşit nemlendirin, tohumu her gözde aynı derinliğe ekin, çimlendirme sıcaklığını türe göre sabit tutun.
Tür, mevsim ve seranın sıcaklığına göre değişir. Domates ve biberde fide çoğunlukla 4–6 haftada, 4–6 gerçek yaprağa geldiğinde dikime hazır olur; aşılı fidede bu süre uzar. Hazır olduğunu anlamanın en iyi yolu bir fideyi viyolden çekmektir: kök topağı bütün çıkıyorsa fide hazırdır.
Fidelikte genellikle torf, gerekirse perlitle karıştırılarak kullanılır. Harç havalı olmalı, suyu tutmalı ama su göllenmemeli. Torfun pH'ı genellikle 5,5–6,5 aralığında tutulur. Her yeni torf partisinin pH ve tuzluluk (EC) değerini kontrol ettirin, harcı nemlendirip viyole bastırmadan doldurun.
Kök; havalı harç, ılık ortam ve doğru sulamayla gelişir. Harç hafif kurumadan yeniden sulamayın; kök suyu ararken aşağıya ve yana uzanır. Kök bölgesini canlı tutmak için Bacillus içeren mikrobiyal gübre kullanılabilir. Bilimsel çalışmalarda Bacillus bakterilerinin kök büyümesini uyaran doğal maddeler ürettiği ve saçak kök gelişimini desteklediği bildirilmiştir.
Kök için fosfor önemlidir, ama harçta fosfor olsa bile kök onu her zaman alamaz. Hümik asitli ürünler harcın yapısına, mikrobiyal gübreler ise kök bölgesindeki canlılığa etki eder. Bacillus içeren mikrobiyal gübreler toprakta bağlı duran besinlerin köke ulaşmasına yardımcı olur. En iyi sonuç, dengeli besleme ile mikrobiyal gübre birlikte kullanıldığında alınır.
Mikrobiyal gübre, bitkinin besin almasına ve kök gelişimine yardımcı olan canlı faydalı mikroorganizmaları içeren, Bakanlık tescilli gübredir. Fideye erken verilmesi önemlidir: bakteriler köke ne kadar erken yerleşirse fide o kadar erken fayda görür. Araştırmalar, fidelikte yapılan Bacillus uygulamasının fidenin tarlada tutmasına da katkı sağladığını gösteriyor.
Dikimde kök topağı dağılır ve ince kılcal kökler koparsa fide yeni toprakta su alamaz ve solar. Sertleştirilmeden dikilen, sıcak saatte dikilen ya da can suyu geç verilen fide daha çok solar. Kök topağı viyolü sarmış, sertleştirilmiş fide tarlada çok daha çabuk tutunur.
Sertleştirme, dikimden 7–10 gün önce fideyi tarla şartlarına alıştırmaktır. Sulamayı biraz azaltın, seranın yanlarını açarak fideyi serin havaya ve rüzgâra alıştırın, gölgelemeyi kaldırın. Sertleşen fidenin gövdesi kalınlaşır, dikimden sonra daha az solar.
Aşırı nem, zayıf drenaj ve Pythium, Rhizoctonia gibi patojenlerden olur. Biyolojik mücadelede Bacillus subtilis ve Bacillus amyloliquefaciens doğal antibiyotikler salgılayarak bu patojenleri yok eder.
Kökü koruyan ve besleyen PGPR bakterileri ve mikorizalar eklenmelidir. Özellikle B. subtilis, B. megaterium ve B. pumilus üçlüsünün daldırma suyunda kullanılması, fide toprağa değdiği an muazzam bir kök kalkanı oluşturur.
Oksin (IAA) üreterek kök miktarını artırır, kilitli fosfor/çinkoyu çözer ve kuraklık/tuzluluk gibi abiyotik stres şartlarında bitkinin koruyucu enzimler salgılamasını tetikler.
Tohumun uyanması için gereken enzimsel aktiviteyi başlatır. Bacillus sporları tohumla birlikte uyanarak çıkış firesini azaltır ve tarlada tam üniformite (eşzamanlı çıkış) sağlar.
Harç nemli kalmalı ancak vıcık vıcık su içinde olmamalıdır. Aşırı sulama kökleri boğar ve topraktaki faydalı aerobik Bacillus bakterilerinin oksijensiz kalarak pasif duruma geçmesine yol açar.
Gündüz 20-25°C, gece 15-18°C sıcaklık ve %60-70 oransal nem hedeflenmeli, havalandırma aksatılmamalıdır. İdeal havalanma, yapraklarda çalışan faydalı Bacillus türlerinin mantari hastalıkları (külleme, kurşuni küf) önleme başarısını artırır.
Fosfor eksikliği alt yapraklarda morarma/kızarma, azot eksikliği genel sararma yapar. Bu belirtiler görüldüğünde toprağa/viyole Bacillus megaterium uygulamak, ortamdaki var olan ama alınamayan besinlerin hızla bitkiye geçişini sağlar.
Fidelerde kloroz (sararma) ve fototropizma (ışığa doğru aşırı ve zayıf uzama) başlar. Bacillus bakterileri kök bölgesinde mükemmel çalışsa da, fidenin bakteriye karbon (şeker) gönderebilmesi için fotosentez (ışık) şarttır.
Fideyi viyolden/yastıktan kök toprağını dağıtmadan alıp hemen dikmek stresi azaltır. Dikim anında uygulanan Bacillus licheniformis ve B. subtilis, yaralı kök dokularını hızla onararak fidenin toprağa tutunmasını günler öncesine çeker.
Toprak ne çamur ne de toz kuru olmalı (tavda olmalı), dikim sabah erken veya ikindi serinliğinde yapılmalıdır. Serin saatler, daldırma suyuyla verdiğiniz Bacillus bakterilerinin UV ışınlarından zarar görmeden hızla kök etrafında kolonize olmasını sağlar.
Torfa %20-30 oranında perlit veya irili ufaklı vermikülit katılarak. Bu poröz (gözenekli) yapı, aerobik özellikteki faydalı Bacillus bakterilerinin maksimum oksijen alıp kök bölgesi boyunca hızla çoğalması için temel şarttır.
Mikorizalar kök yüzey alanını binlerce kat artırır. Yardımcı Bacillus türleri (MHB - Mycorrhiza Helper Bacteria) ise mikorizaların köke yerleşmesini teşvik ederek fidenin su ve besin alım kapasitesini maksimize eden kusursuz bir biyolojik ortaklık kurar.
Şaşırtma stresi öncesi/sonrası veya ani ısı değişimlerinde yapılmalıdır. Zaten topraktan uyguladığınız Bacillus suşları, organik maddeleri parçalayarak kök bölgesinde bitkinin doğrudan emebileceği doğal aminoasitler üretir.
Gövde kısa ve kalın boğumlu, yapraklar koyu yeşil, kökler viyolü tam sarmış ve bembeyaz saçaklı olmalıdır. Fide üretiminde Bacillus pumilus ve amyloliquefaciens kullanımı tam olarak bu kompakt ve dayanıklı morfolojinin mimarıdır.
Yabani anaç kullanıldığı için Fusarium, Verticillium ve Nematod'a karşı son derece dirençlidir. Aşılı fidenin güçlü ve devasa kök sistemi, Bacillus subtilis gibi koruyucu bakterilere çok daha geniş bir "yaşam ve savunma alanı" sunarak hastalık riskini sıfıra yaklaştırır.
Her fideliğin tohumu, torfu ve sevkiyat takvimi farklıdır. Yetiştirdiğiniz fide türünü, viyol sayınızı ve dikim tarihinizi paylaşın; tohumdan dikime kadar uygulama programınızı birlikte belirleyelim.
ProverimBakanlık tescilli mikrobiyal gübreİncele×
